Otyłość

Otyłość jest problemem dotykającym coraz większą liczbę ludzi, zwłaszcza w krajach rozwiniętych. Według statystyk od 50-75% badanych kobiet i ponad 55% miało nadwagę lub otyłość. Według medycznej definicji jest patologicznym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczającym jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne. BMI (Body Mass Index), czyli Wskaźnik Masy Ciała charakteryzuje relację pomiędzy masą ciała a wzrostem. Obliczając BMI możemy określić ilość tkanki tłuszczowej w organizmie. Liczne badania epidemiologiczne wykazały, że BMI dobrze koreluje z masą tej tkanki oraz umożliwia ocenę zagrożenia śmiertelnością i chorobowością. Otyłość jest zwykle związana z występowaniem różnych schorzeń, zachorowalnośc wzrasta systematycznie od BMI 25 do 30 i z większą intensywnością powyżej BMI 30.

Oblicz BMI:

Waga w kg:
Wzrost w cm:
Tabela BMI dla osoby dorosłej:
  • < 18,5 - niedowaga
  • 18,5-24,9 - wartość prawidłowa
  • >= 25 - nadwaga
  • 25,0-29,9 Okres przed otyłością
  • 30,0-34,9 I stopień otyłości
  • 35,0-39,9 II stopień otyłości
  • >= 40,0 III stopień otyłości
Dotyczy to następujących chorób:
  • choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) - Choroba ta występuje u ponad 40% osób, u których stwierdza się BMI powyżej 25, a ryzyko powstania u osoby otyłej jest o 1,5 x większe w porównaniu do osób z prawidłową masą ciała. Kobiety z BMI między 23 a 24,9 mają o 50% wyższe ryzyko rozwoju choroby wieńcowej, a osób z BMI powyżej 29 ryzyko to jest większe o ponad o 350%. U mężczyźni w wieku poniżej 65 lat z BMI pomiędzy 25 i 28,9 występuje o 72% większe ryzyko rozwoju choroby wieńcowej w porównaniu tymi o prawidłowych wartościach wskaźnika BMI.
  • cukrzyca typu II (cukrzyca insulinoniezależna NIDDM) - 80-90% osób otyłych choruje na cukrzycę typu II. Otyłość wisceralna prowadzi do insulinooporności.
  • nadciśnienie tętnicze - Wzrost masy ciała o 20% powoduje trzykrotny wzrost ryzyka występowania nadciśnienia. Wzrost ciśnienia krwi jest szczególnie nasilony w otyłości brzusznej. Ponad 80% osób z otyłością wisceralną po 50 roku życia ma nadciśnienie tętnicze.
  • hiperlipidemia - U osób otyłych podwyższeniu ulego poziom cholesterolu i lipidów we krwi jak również niekorzystny pozostaje stosunek pomiędzy "dobrym" i "złym" cholesterolem.
  • niewydolność serca - U osób otyłych ryzyko tej choroby dwukrotnie wyższe niż u u osób szczupłych. W przypadku masywnej otyłości z BMI > 40 kg/m2 dochodzi do rozwoju niewydolności prawej komory serca bezpośrednio spowodowanej zaburzeniami oddychania i nadciśnieniem w tętnicy płucnej która jest powikłaniem obarczonym dużym ryzykiem zgonu.
  • udar mózgowy - Ryzyko udaru mózgu w związku ze wzrostem ciśnienia krwi jest dwukrotnie większe u osób otyłych.
  • nowotwory - U otyłych częściej niż u szczupłych występują nowotwory złośliwe macicy, sutka, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego, prostaty jajnika.
  • zaburzenia oddychania - W czasie snu często dochodzi do zespołu hipowentylacji lub zespołem bezdechu podczas snu
  • kamica pęcherzyka żółciowego - U osób otyłych szczególnie u kobiet schorzenie to występują sześciokrotnie częściej niż u szczupłych.
  • zaburzenia mięśniowo-szkieletowe - U otyłych w zwiazku z nadmiernym ciężarem ciała dochodzi do stanów zapalnych stawów, kręgosłupa i kończyn dolnych jak również do zmian zwyrodnieniowych stawów, co prowadzi do zespołów bólowych.
  • żylaki kończyn dolnych - U osoby otyłej w związku z gorszymi warunkami odpływu krwi z kończyn dolnych dochodzi do nadmiernego wypełnienia krwią żył a w konsekwencji do powstawania żylaków.
  • powikłania ciąży - U otyłej kobiety zwiększone jest ryzyko wad cewy nerwowej, umieralność okołoporodowa, nadciśnienia, toksemii, cukrzycy ciężarnych, przedwczesnego porodu i cięcia cesarskiego.
  • zaburzenia miesiączkowania i hirsutyzm
  • nietolerancja stresu - Osoby otyłe są mniej odporne na sytuacje stresowe

WHR (ang. waist-hip ratio) - stosunek obwodu talii do odwodu biodra, metoda mierzenia otyłości pomocna przy określaniu miejsca przechowywania zapasów tłuszczowych organizmu.

W zależności od rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organiźmie na który wpływa wiele czynników hormonalnych oraz genetycznych rozróżniamy dwa podstawowe rodzaje otyłości:
  • otyłość typu "gruszka" - (udowo-pośladkowa) - Wskaźnik WHR jest poniżej 0,8 kobiet, a u mężczyzn poniżej 1,0.
  • otyłość typu "jabłko" - (otyłość brzuszna, wisceralna) - Wskaźnik WHR jest równy lub wyższy od 0,8 u kobiet, a u mężczyzn równy lub wyższy od 1,0
U kobiet częściej występuje otyłość "typu gruszki" (udowo-pośladkowa) natomiast mężczyźni są bardziej predestyponowani do występowania otyłości typu "jabłko", w której tkanka tłuszczowa gromadzi się wewnątrz jamy brzusznej (tłuszcz brzuszny, trzewny) której towarzyszy większe ryzyko rozwoju zaburzeń metabolicznch, prowadzących do nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej, cukrzycy i innych chorób układu krążenia.